ChatGPT onthoudt niet alleen, het droomt

ChatGPT bewaart niet langer alleen wat het over je weet. Op de achtergrond verwerkt en herschikt het die informatie voortdurend. OpenAI noemt dat proces opvallend genoeg dreaming.

Wie ChatGPT regelmatig gebruikt, heeft misschien al gemerkt wat daarvan het effect is. Het geheugen lijkt beter mee te bewegen. Onderwerpen waar je veel mee bezig bent worden belangrijker, oude projecten verdwijnen langzaam naar de achtergrond en nieuwe interesses vinden vanzelf een plek.

Dat is meer dan een beter lijstje met herinneringen.

ChatGPT is gaan dromen

Het oorspronkelijke geheugen van ChatGPT was relatief eenvoudig te begrijpen. Je kon het systeem vertellen dat het iets moest onthouden. Zo ontstond een verzameling opgeslagen feiten en voorkeuren die in volgende gesprekken weer gebruikt konden worden.

Dat is veranderd.

OpenAI beschrijft het huidige geheugen als een voortdurend bijgewerkte synthese van wat ChatGPT uit eerdere gesprekken heeft geleerd. Op de achtergrond wordt informatie opnieuw verwerkt, gecombineerd en geactualiseerd. OpenAI noemt dat proces dreaming.

Die term is eigenlijk verrassend raak.

Bij mensen associëren we dromen onder meer met het verwerken en ordenen van ervaringen zonder dat we daar bewust mee bezig zijn. ChatGPT droomt natuurlijk niet zoals een mens. Maar als metafoor helpt het wel om het verschil te begrijpen.

Het systeem onthoudt niet alleen wat je ooit hebt verteld. Het probeert een actueel beeld te onderhouden van wat relevant is.

Een schuivend venster

Dat kan in de praktijk veel beter werken dan een verzameling losse herinneringen.

Ik merk dat zelf vrij sterk. Mijn projecten en interesses veranderen regelmatig. Een onderwerp kan een paar weken bijna dagelijks terugkomen en daarna nauwelijks nog relevant zijn. Andere onderwerpen nemen die plek weer in.

Een geheugen dat vooral feiten verzamelt, wordt dan steeds voller met informatie die ooit belangrijk was.

Een synthese kan meebewegen.

Het voelt daardoor minder als een archief en meer als een schuivend venster in de tijd. ChatGPT lijkt niet alleen te weten waar ik mee bezig ben geweest, maar steeds beter waar ik nu mee bezig ben.

Voor persoonlijk gebruik vind ik dat bijzonder prettig. Maar juist daardoor begon ik me af te vragen wat dit voor zakelijk gebruik betekent.

Niet alles moet met alles worden verbonden

In mijn persoonlijke omgeving mag ChatGPT behoorlijk vrij associëren. Iets wat ik tijdens het schrijven ontdek, kan later relevant blijken voor een strategisch vraagstuk. Een interesse die ergens begint, kan weken later in een heel andere context terugkomen.

Dat is juist de kracht van zo'n geheugen.

In een zakelijke omgeving ligt dat anders.

Daar werken we met verschillende klanten, projecten, dossiers en rollen. De context van klant A hoeft niet terecht te komen in het werk voor klant B. Informatie uit een vertrouwelijk project moet niet ineens onderdeel worden van de context van een ander project.

Dan blijkt dat goed geheugen niet simpelweg betekent dat een AI zoveel mogelijk onthoudt.

Goed geheugen betekent ook dat er grenzen zijn aan wat met elkaar verbonden mag worden.

Dromen binnen grenzen

Dat zie je terug in de manier waarop ChatGPT met projecten kan omgaan. Een project kan een eigen geheugenruimte vormen: gesprekken binnen het project kunnen elkaar van context voorzien, terwijl informatie van buiten het project erbuiten blijft.

Dat lijkt misschien een beperking van geheugen. Eigenlijk is het onderdeel van goed geheugenontwerp.

Binnen een afgebakende omgeving wil je juist dat AI verbanden kan leggen. Als je weken aan hetzelfde klantproject werkt, is het nuttig wanneer eerdere gesprekken, beslissingen en voorkeuren niet telkens opnieuw hoeven te worden uitgelegd.

Maar tussen twee klanten wil je misschien precies het tegenovergestelde.

Je wilt dus dat AI kan dromen, maar je wilt ook bepalen waarover verschillende dromen van elkaar gescheiden moeten blijven.

Context organiseren wordt belangrijker

Daarmee verandert voor mij ook de zakelijke vraag rond AI-geheugen.

Het gaat niet alleen meer om: wat kan ChatGPT onthouden?

De interessantere vraag wordt: welke context mag het systeem met welke andere context verbinden?

Dat is uiteindelijk een organisatorische vraag. Waar lopen de grenzen tussen klanten, projecten, teams en rollen? Welke kennis mag binnen zo'n grens vrij worden gecombineerd? En waar moet juist een harde scheiding blijven bestaan?

Naarmate AI meer geheugen krijgt, worden die keuzes belangrijker.

We kijken bij zakelijke AI vaak naar het model: welk model is slimmer, sneller of goedkoper? Maar een steeds groter deel van de bruikbaarheid zit in de context die rondom dat model wordt georganiseerd.

Misschien moeten we daarom niet alleen nadenken over wat onze AI mag weten.

Maar ook over waarover we hem laten dromen.